Lichtdragers in deze wereld

In deze tijd van veel onrust hebben we grote behoefte aan ‘wijze’ mensen, mensen die ‘lichtjes’ zijn in een wereld vol onrust en verwarring. Bij het woord onrust denk ik even niet aan wat er in andere landen gebeurt en aan de oorlogen die daar woeden, al mogen we die beslist niet vergeten. In dit geval denk ik aan de onrust in ons land. Op de dag waarop ik dit schrijf zijn de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Een van de koppen van de NOS, die op mijn telefoon verschijnt, is: ‘Buitenlandse journalisten over onze verkiezingen: “Iedereen schreeuwt tegen elkaar.”’ Verwarring, boosheid, agressie, verdeeldheid, ontevredenheid – allemaal woorden die van toepassing zijn op wat er in ons land gebeurt en die tijdens de verkiezingscampagne natuurlijk helemaal te bespeuren waren.

We hebben behoefte aan wijze mensen, geduldige mensen, vol liefde. En daarom kom ik juist in deze tijd uit bij wat de kerk, wat de christelijke gemeente zou kunnen betekenen voor haar omgeving. Jezus zegt in wat ‘de Bergrede’ heet, in Matteüs 5:14-16:

Op vakantie in Zwitserland zagen wij een illustratie van wat Jezus hier zegt: stadjes en dorpen op de bergen die je overdag nauwelijks zag, maar die overal licht verspreidden zodra het donker was. Op verschillende plekken zag je ’s avonds zelfs een verlicht kruis. Deze kruisen stonden tegen een kerkje aan en overdag merkte je ze nauwelijks op. Maar ’s avonds zag je ineens zo’n kruis wel heel duidelijk, maar het kerkje niet. Alle aandacht ging uit naar het kruis.

Wat een prachtige symboliek: het kruis schijnt in de duisternis. En zo moet de christelijke gemeente gericht blijven op het kruis om licht te verspreiden.

Volgelingen van Jezus kunnen en mogen licht brengen in het donker, in de verwarring, agressie en soms ook regelrechte haat in deze wereld. De Bergrede helpt ons daarbij. In Matteüs onderwijst Jezus zijn volgelingen in drie lange hoofdstukken (5-7) hoe zij in het leven moeten staan. Niet ‘moeten’ in de zin van gedwongen zijn, maar als iets wat je verwachten mag van mensen die bij Gods koninkrijk horen.

Een oprecht en duidelijk zichtbaar licht in de wereld zijn – de aanwijzingen ervoor kun je in de Bergrede vinden.

In die Bergrede staat ook dit bekende vers: ‘Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen. Dat is het hart van de Wet en de Profeten’ (Matteüs 7:12). Jezus vat het Oude Testament samen in deze twee woorden: de Wet (de eerste vijf boeken van de Bijbel) en de profetische boeken.

Alle geboden die daarin staan, zegt Jezus, kun je samenvatten als:

In ons taalgebruik zeggen we het andersom: ‘Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.’ Dat is dus negatief geformuleerd. Het zegt wat je moet nalaten in je contact met andere mensen, niet wat je moet doen. Als je dat spreekwoord als leidraad neemt, zit je dus goed als je anderen met rust laat, want dan doe je hen immers geen kwaad? Zo kun je iedereen ‘laten leven’ en hoef je je niet te veel in te laten met wat een ander doet en hoe een ander leeft.

Maar wanneer je Jezus’ visie op jouw omgang met andere mensen als leidraad neemt, gebeurt er iets heel anders. Dan probeer je je in te leven wat die ander nodig zou kunnen hebben in zijn of haar situatie. Dan doe je een stap in de richting van een ander en niet een stap terug om je maar niet met hem of haar te bemoeien. Je doet wat jij fijn zou vinden in die situatie.

Zo ontstaan er open contacten, vrijgevigheid, barmhartigheid (om maar eens een ouderwets woord te gebruiken). Je gaat denken: hoe zou ik mij voelen wanneer ik moest vluchten voor een oorlog en ik kwam in een vreemd land? Hoe zou ik me voelen als ik geen werk meer had en moest rondkomen van een minimum? Waaraan zou ik behoefte hebben als mijn partner ernstig ziek was? Enzovoorts.

De eerste christelijke gemeente stond bekend om haar liefde voor elkaar en ook voor anderen. Zij zorgden voor zieken om wie niemand zich bekommerde. Zoals men zich in een christelijk ziekenhuis in Londen al heel vroeg richtte op patiënten met hiv/aids, waar velen van hen tot hun overlijden verzorgd werden. Onze samenleving heeft lichtende voorbeelden van liefde nodig. Liefdevolle mensen, die Jezus’ woorden in praktijk brengen, zijn van die lichtjes. ‘Jij in jouw klein hoekje, en ik in ’t mijn.’

Hetty Lalleman is theoloog en schrijver.