Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap

Tekstkritiek van het Oude Testament

Moderne uitgaven van het Hebreeuwse Oude Testament, de Hebreeuwse Bijbel, zijn gebaseerd op één manuscript. Meestal is dat de Codex Leningradensis, soms de Codex Aleppo. Een uitgave waarin de tekst van één manuscript gevolgd wordt, heet een diplomatieke editie.

Redenen voor tekstkritiek

Tekstkritiek van het Oude Testament is nodig om twee redenen:

  • De boeken van het Oude Testament hebben hun definitieve vorm gekregen in de periode tussen 500 en 200 voor Christus. Maar de oudste handschriften met de volledige tekst van de Hebreeuwse Bijbel zijn pas van na 1000 na Christus. Al die eeuwen lang is de tekst zorgvuldig overgeleverd. Maar hier en daar zijn er bij het overschrijven vergissingen gemaakt. Soms is de tekst ook een beetje veranderd, meestal om theologische redenen. De tekstkritiek probeert terug te gaan naar de oorspronkelijke tekst.
  • De overgeleverde tekst is niet altijd de beste tekst. Soms lukt het om de tekst te verbeteren, met behulp van teksten uit Qumran of met een van de oudste vertalingen, zoals de Septuaginta.

Verbeterde Masoretische tekst

In de praktijk begint de tekstkritiek bij de Masoretische tekst. Vanuit die tekst probeert men in twee stappen tot de meest oorspronkelijke tekst te komen:

  • Eerst worden alle varianten (afwijkende teksten) in kaart gebracht.
  • Daarna worden de varianten gewogen, beoordeeld of ze mogelijk oorspronkelijker zijn.

In bepaalde gevallen leidt dat tot een verbetering van de Masoretische tekst. Vooral de Dode Zeerollen uit Qumran en de Septuaginta kunnen worden gebruikt om tekstverbeteringen voor te stellen.

Geen kritische editie

Veel verbeteringen van de Masoretische tekst zijn in brede kring geaccepteerd en in bijbelvertalingen opgenomen. Toch is er nog steeds geen kritische teksteditie van Oude Testament waarin die verbeteringen en correcties verwerkt zijn. Hoewel de Masoretische tekst niet in alle opzichten de beste tekst biedt, blijft het de standaardtekst.

Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschapv.4.16.16
Volg ons