Brood en wijn in de chaos

Rondom het avondmaal of de eucharistie is nogal wat te doen. In de loop van de eeuwen is er heel wat gediscussieerd over hoe het gevierd dient te worden en wie er zoal welkom is. In veel protestantse, orthodoxe en katholieke kerken wordt het omgeven door een gewijde stilte. Een vaste liturgie en passende eerbied zijn dan kenmerkend voor het heilig avondmaal. Echter, bij het eerste avondmaal was er allerminst sprake van stilte.

De eerste viering vindt niet plaats in de synagoge of tempel, maar gewoon bij iemand thuis, in het gastenverblijf op de eerste verdieping. Het begint rommelig. Wanneer Jezus en zijn leerlingen het gastenverblijf binnenkomen, moeten eerst de voeten worden gewassen – een smerig karweitje waar niemand echt zin in heeft. Aangezien geen van de discipelen hiervoor het initiatief neemt, staat Jezus op om dit te doen. Niemand neemt vervolgens dit slavenwerk van Hem over. Tijdens de maaltijd wordt er gekibbeld: ‘Wie van ons aan tafel is de belangrijkste? Wie is de betere leerling?’

Naast dit gekibbel is er ook verwarring. Jezus spreekt over een reistas en een zwaard, maar wat Hij bedoelt, begrijpen de discipelen niet. Er is ook onbegrip: Jezus vertelt over zijn dood, maar dat is niet wat zijn vrienden willen horen. Bij Petrus is er hoogmoed: ‘Ik zal U niet verlaten Jezus, en verloochenen al helemaal niet!’ Ook is er angst en droefheid: iemand van hen zal Jezus verraden en ze weten niet wie. En bij Judas is er zelfs teleurstelling en verbittering. Dit is niet de Jezus op wie hij hoopte. Hij haakt af en heeft zich voorgenomen Jezus dan maar uit te leveren.

Laten we onze blik nu op Jezus richten. Trek Hij zich terug? Denkt Hij: Moet ik voor deze mensen mijn leven geven?! Nee, juist te midden van de verwarring en chaos breekt Hij het brood. ‘Ik heb er hevig naar verlangd dit pesachmaal met jullie te eten.’ Jezus heeft een vurig verlangen om met kibbelende, verwarde, hoogmoedige, angstige en teleurgestelde leerlingen het brood te delen. Sterker nog, Hij wil zijn leven voor hen geven.

Zijn liefde hangt niet af van hoe ze zich op dat moment gedragen. Niet van hoe ze zich voelen, niet van wat ze doen. Liefde is zijn identiteit; genade is zijn geschenk. Hij breekt het brood, wat wijst op zijn lichaam wat voor hen gebroken wordt, en deelt het uit. Aan ieder persoonlijk; geen van hen wordt overgeslagen. Ook aan Judas wordt het brood gegeven; de hand reikt ook naar hem. De deur staat nog altijd open, hoewel Jezus wist van zijn plan. Aan Jezus’ liefde ligt het niet. Ook de wijn wordt geschonken, als teken van zijn bloed dat voor hen zal vloeien. De beker gaat rond. Ze drinken allen daaruit.

Mogelijk herken je ook chaos in je leven. Ben je verward en vraag je je af wie Jezus voor jou is. Voel je je een ‘loser’ omdat je tekortgeschoten bent. Ben je angstig vanwege onzekerheden in je leven, of verbitterd omdat je God niet begrijpt. Misschien ben je vertwijfeld en dreig je af te haken. Denk dan terug aan het eerste avondmaal. Te midden van de chaos is Jezus daar en geeft Hij een rustpunt. Hij breekt brood en schenkt wijn. In verwarring en twijfel laat Hij zien wat zijn vurige verlangen is: de maaltijd met jou delen.

De leerlingen waren druk met zichzelf en ze waren verward. Ze zouden Hem diezelfde nacht zelfs nog allemaal verlaten. Maar het was voor Jezus geen belemmering. Geen sta-in-de-weg om zijn liefde te delen. Het hing niet van hen af en het hangt niet van jou af. Het hing af van Jezus die zijn leven heeft gedeeld. Die zijn hand reikt. Zijn liefde nodigt jou uit om te kiezen: wil je Hem aanvaarden of niet? Pak je het aangereikte brood aan of niet? Vind rust met brood en wijn. Vind rust met Jezus. In gewijde stilte of in heilige chaos.

Emmely Post-Spreeuwenberg is hbo-theoloog en werkt voor welzijnsorganisatie Ontmoeting in Rotterdam.