Ontmythologisering

Het zogenaamde ontmythologiseringsprogramma is een poging om de kloof tussen de wereld van de Bijbel en het moderne denken te overbruggen. De term voert terug op de visie van de Duitse theoloog Rudolf Bultmann (1884-1976). De wereld waarin de Bijbel is ontstaan, werd volgens Bultmann gekenmerkt door een voorwetenschappelijk ‘mythisch denken’, dat wil zeggen: een manier van denken en ervaren die de wereld verklaart aan de hand van bovennatuurlijke machten (God, de goden, engelen en demonen, magie) en die geen weet heeft van natuurlijke, door (natuur)wetenschappelijk onderzoek vastgestelde verklaringen. Dit wereldbeeld is volgens hem niet een-op-een over te zetten naar ons moderne wereldbeeld.

Volgens Bultmann zagen mensen in de oudheid de wereld als een gebouw met drie etages: de aarde (het domein van het gewone, dagelijkse leven), met daarboven de hemel (de woonplaats van God en van de engelen) en eronder de onderwereld (de plaats van pijniging, bewoond door de duivel en zijn demonen). De aarde is het domein waar mensen hun leven leiden en vooral ook het terrein waarop geestelijke wezens hun macht doen gelden: demonen kunnen mensen tot slechte daden aanzetten en hun schade toebrengen, maar ook God en zijn engelen kunnen mensen sturen en beschermen, bovennatuurlijk inzicht geven en richting wijzen. Met andere woorden: de mens is overgeleverd aan boven- en benedennatuurlijke machten (goede en kwade machten; Engelen en demonen).