De toekomst van de kosmos

Het leven op aarde is fragiel en kan zomaar voorbij zijn. Tegenwoordig beseffen we dit des te meer door de ecologische crises, die in het ongunstigste geval de aarde onleefbaar zullen maken – net zoals de wapenwedloop dat kan gaan doen. Ook onze toegenomen kennis speelt hierbij een rol. We weten bijvoorbeeld dat ook kleine kometen en asteroïden al tal van soorten kunnen doen uitsterven wanneer ze met de aarde in botsing komen. En ook als dat niet gebeurt, zal de zon er ooit mee ophouden, want net als alle sterren heeft de zon maar een beperkte levensduur. Er is berekend dat zij nog zo’n vijf miljard jaar te gaan heeft. Tegen die tijd zal ze nog één keer uitdijen en daarbij naar verwachting in elk geval Mercurius en Venus opslokken. Als de aarde dan al niet mee verzwolgen is, wordt alle leven er in elk geval weggebrand door de verschroeiende hitte. Uiteindelijk zal de zon definitief ineenstorten.

Trouwens, zelfs al zou de zon als lichtbron blijven stralen, dan nog houdt het universum als geheel ooit op te bestaan. Dat komt doordat we in een zogeheten uitdijend heelal leven. De kosmos is als een ballon die opgeblazen wordt, of als een cake die aan het rijzen is (Oerknal): de ingrediënten die erin zitten, komen steeds verder uit elkaar te staan (voor zover ze niet aan elkaar vastzitten door de zwaartekracht). De snelheid waarmee dat gebeurt, neemt zelfs toe. Daardoor zal de temperatuur van het universum gaan dalen. De vraag is nu of dit proces alsmaar doorgaat, of dat de rek er op een bepaald moment uit is en de beweging de andere kant op gaat, waarbij het heelal dus juist gaat inkrimpen. Maar geen van beide vooruitzichten is erg aantrekkelijk: in het laatste geval zal het universum imploderen en enorm klein, zwaar en heet eindigen; in het eerste zal het juist een ‘koude dood’ sterven (en dat zal ook gebeuren als de zwaartekracht en de uitdijende kracht elkaar precies in evenwicht zullen houden, zoals sommigen denken). Uiteraard is dit een sterk vereenvoudigde weergave van de mogelijke scenario’s. Maar of het nu zal uitlopen op een ‘eindkrak’ (Big Crunch) of op een totale afkoeling (Big Freeze), er komt een eind aan het heelal. Niet alleen alle sterren en planeten, maar zelfs de zwarte gaten zullen het begeven. Het duurt nog even, maar uiteindelijk zal het heelal ‘sterven’.