Vrije wil en determinisme

Vragen rond de vrije wil van mensen staan volop in de belangstelling. Vanuit hersenonderzoek stellen sommige (neuro)psychologen dat bewustzijn en keuzevrijheid illusies zijn: onze gedachten, gevoelens en keuzes zijn het product van zenuwprikkels in de hersenen. Deze zijn volgens hen dus volledig van buitenaf bepaald (of ‘gedetermineerd’). Het kan aantrekkelijk lijken om psychologisch of filosofisch determinisme te gebruiken om het christelijk geloof te ondersteunen, waarin de menselijke vrije wil wordt gerelativeerd tegenover de almacht van God. Toch is het maar de vraag of die steun welkom is.

In de Bijbel is het thema ‘vrije wil’ over het algemeen niet expliciet aan de orde. Toch komen we veel indirecte aanwijzingen tegen die helpen om de verhouding van Gods handelen en menselijke keuzevrijheid te omschrijven.