Hooglied 8:6-7 – Preekinspiratie

Hooglied 8:6-7 spreekt over liefde die zo sterk is dat ze tegen alles bestand is. De liefde, of het nu tussen mensen onderling of tussen God en mens is, is onverwoestbaar. Het overwint iedere tegenslag. Brandende liefde is prachtig en vervult ons van grote vreugde. De passage verwoordt op een prachtige manier wat de essentie van liefde is.

Klik om deze passage te lezen in de NBV21

Hier kun je (als je bent ingelogd) deze tekst lezen in verschillende vertalingen.

En wanneer je een Plus-account hebt, vind je hier de passage in verschillende vertalingen met aantekeningen (tip: zet bij ‘Persoonlijk’ ‘Toon voetnoten’ en ‘Toon verwijzingen’ aan).

Het boek Hooglied als geheel  

Meer over de opbouw, stijl, centrale thema’s en andere achtergrond bij het boek Hooglied vind je in deze inleiding op het boek Hooglied.   

Plek van deze passage in het geheel

Onze passage bevindt zich in het laatste hoofdstuk van het boek Hooglied. Het hoofdstuk is een verzameling van gedichten. De volgende zaken komen aan bod: Allereerst is het meisje aan het woord, dat haar geliefde aanspreekt met een wens, en spreekt ze de meisjes van Jeruzalem aan (vs. 1-4). Vervolgens komen de meisjes van Jeruzalem aan het woord, die zich afvragen wie dat meisje is (vs. 5a). Het meisje antwoordt vervolgens en nodigt haar lief uit om haar als een zegel te dragen (vs. 5b-7). Vervolgens komt er een vergelijking van de broers tussen het meisje en een jonger zusje (vs. 8-9). Tot slot spreekt het meisje nog over de wijngaard van Salomo (vs. 10-12) en wordt het boek afgesloten door een wens van de jongen (vs. 13) en een uitnodiging van het meisje (vs. 14).

Opbouw en kern van de passage

Onze passage bestaat slechts uit twee verzen. In vers 6a nodigt het meisje haar geliefde uit om haar als een zegel te dragen zodat ze hem toebehoort. Nadien komt een loflied op de liefde, waarbij gesteld wordt dat ze zo sterk is als de dood en dat ze onverwoestbaar is (vs. 6b-7a). Het laatste gedeelte maakt duidelijk dat liefde niet te koop is (vs. 7b).

De meeste geleerden zijn van mening dat vers 6 het belangrijkste vers in het boek is. Het vat goed samen waar het boek om draait, namelijk de wens van het meisje en de jongen om hun liefde te verzegelen en eenheid te ontvangen.

Bij vers 6 

Bij vers 7 

Toelichting bij kernwoorden en begrippen 

Draag mij als een zegel op je hart

Poëzie die past in de context van een huwelijksviering. Al geef ik de suggestie om ook in de reguliere samenkomst eens aandacht te vestigen op de woorden uit Hooglied. De Hebreeuwse duiding is sjier hasjieriem, dat staat voor ‘lied der liederen’. Het is van alle eeuwen dat de meeste liederen over de liefde tussen twee personen gaan. Wat mooi dat in Gods Woord ruimte is om deze liefde te bezingen. Je kunt Hooglied vergeestelijken en beschouwen als een typering van de liefde van de Ene voor zijn geliefde volk Israël, of als een die de relatie van de Heer met de kerk symboliseert. Het kan, maar laten we blijven beseffen dat het primair geschreven is om de schoonheid van de liefde tussen man en vrouw te duiden. De woorden zijn voorbereidend op het huwelijk. In het voorafgaande vers (5b) realiseert de aanstaande bruid zich dat haar geliefde eerst gedragen is op het hart van een moeder. De gekozen bewoording is als eerbetoon aan de schoonmoeder. Zij heeft de bruidegom gebaard en opgevoed. De liefdevolle zorg wil zij graag van haar overnemen. Nu wil zij op en in het hart van haar geliefde zijn.

Als poëzie over de ultieme liefde kent Hooglied zijn climax in vers 6. Hier spreekt de vrouw het voornemen uit om de liefdesband te verzegelen. Waar wij in het digitale tijdperk met een indentifier werken, was de zegel destijds een persoonlijk bezit om de authenticiteit van iets of het bezit van iemand te bekrachtigen. Het was niet zomaar een handtekening. Die zou je nog kunnen vervalsen. Een zegel was persoonsgebonden en daarmee uniek. Het waren vooral vorsten die een zegel in het bezit hadden. Ze gebruikten het om een belangrijk vredesverdrag te sluiten of een landgoed te kopen. De eigenaar kon het als ketting of armband dragen om er verzekerd van te zijn dat het nergens zou rondslingeren. Vandaar de woorden: ‘Draag mij als een zegel op je hart, als een zegel op je arm.’ Vandaag de dag verzegelen we de trouwbelofte met een ring. Het gaat om een teken van duurzame liefde, die niet gegarandeerd is, maar je zet hier wel op in. Een leven lang, ofwel ‘tot de dood ons scheidt’. Daarmee zeggen we dat de verbintenis enkel door een overlijden uiteen kan vallen. Zo ‘sterk als de dood is de liefde’ zingt de aanstaande bruid. Er is geen ontkomen aan deze hartstocht. Het valt niet langer te negeren. Daarmee is het net zo opdringend als de aankondiging van de dood of de kracht van de Heer die ons treffen kan. Als de hartstocht van de liefde mag leiden tot een verbintenis voor het leven dan laat het zich niet door tegenslagen uit het veld slaan. Het mag zijn als een vuur dat zelfs door de zee niet gedoofd wordt en door geen rivier kan worden weggespoeld.

‘De liefde is een vlammend vuur’ zou je kunnen lezen als een pleidooi om de hartstocht vrij spel te geven. Dit is echter geenszins de bedoeling. De bruid adviseert (vs. 4) de jonge vrouwen juist om deze hartstochtelijke liefde niet zomaar te laten ontwaken. Daar komt ellende van. In de verzen 8-9 doet zij een appèl om de hartstocht te beteugelen. Zij pleit ervoor om seks te bewaren voor de partner van je leven. Denk daarbij niet alleen aan een rem op al te voortvarend seksueel gedrag voortkomend uit de erotiek. Het was en is ook een appèl om jonge meisjes te beschermen tegen de seksuele omgang waar ze nog niet aan toe zijn. Denk aan de cultuur waarin zeer jonge meisjes al uitgehuwelijkt werden. In een dergelijke situatie heeft het niets met ware liefde van doen, maar met de eenzijdige verlangens van de man. Dat staat ver van wat de Heer met een huwelijk voor ogen heeft. Lees de uitspraak: ‘Zou een man met al zijn rijkdom liefde willen kopen, dan werd hij smadelijk veracht’ (vs. 7b). Bij het kopen van een jonge bruid denken we aan culturen van buiten Europa, maar ook in de westerse context heeft het wel degelijk zeggingskracht. Dan zeg ik tegen ouders: bewaak je dochter voor het gevaar van grooming. Aan jonge vrouwen de oproep om te reageren als een vriendin slachtoffer dreigt te worden van deze verachtelijke manier om tot seks te komen.

In een samenleving waar een op de drie huwelijken op een echtscheiding uitloopt mogen de woorden van Hooglied klinken als een oproep om te investeren in huwelijken en als geluid tegen vrijblijvende seksuele omgang. Je kunt de toehoorders bepreken met een opgeheven vinger, maar ik adviseer om vooral de schone taal van de duurzame liefde te verwoorden. Dat ware liefde nog steeds is waar je als christen voor mag en wilt gaan.

Ds. Erik van Duyl, voorganger baptistengemeenten De Schutse en De Regenboog