Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap

De ommekeer van Zacheüs

Bijbeltekst(en)

1Jezus ging Jericho in en trok door de stad. 2Er was daar een man die Zacheüs heette. Deze Zacheüs was hoofdtollenaar, en hij was erg rijk. 3Hij wilde Jezus zien, om te weten te komen wat voor iemand het was, maar dat lukte hem niet vanwege de menigte, want hij was klein van stuk. 4Daarom liep hij snel vooruit en klom in een vijgenboom om Jezus te kunnen zien wanneer Hij voorbijkwam. 5Toen Jezus daarlangs kwam, keek Hij naar boven en zei: ‘Zacheüs, kom vlug naar beneden, want vandaag moet Ik in uw huis verblijven.’ 6Zacheüs kwam meteen naar beneden en ontving Jezus vol vreugde bij zich thuis. 7Allen die dit zagen, zeiden morrend tegen elkaar: ‘Hij is het huis van een zondig mens binnengegaan om onderdak te vinden voor de nacht.’ 8Maar Zacheüs was gaan staan en zei tegen de Heer: ‘Luister, Heer, de helft van mijn bezittingen zal ik aan de armen geven, en als ik iemand iets heb afgeperst, zal ik het viervoudig vergoeden.’ 9Jezus antwoordde: ‘Vandaag is dit huis redding ten deel gevallen, want ook deze man is een zoon van Abraham. 10De Mensenzoon is gekomen om te zoeken en te redden wat verloren was.’

Lucas 19:1-10NBV21Open in de Bijbel

‘Luister, Heer, de helft van mijn bezittingen zal ik aan de armen geven, en als ik iemand iets heb afgeperst, zal ik het viervoudig vergoeden.’ Lucas 19:8b

Pas aan het einde van zijn relaas geeft Lucas Zacheüs het woord. De belastinginner richt zich tot Jezus, vermoedelijk op het ogenblik dat Hij diens woning gaat verlaten: ‘Luister, Heer, de helft van mijn bezittingen zal ik aan de armen geven, en als ik iemand iets heb afgeperst, zal ik het viervoudig vergoeden.’ Deze zin is geconstrueerd als een mededeling, als nieuwe informatie die Zacheüs geeft aan Jezus. Het is geen samenvatting van wat beiden al zouden hebben afgesproken. Nog minder is het een schoorvoetend compromis dat Zacheüs node zou hebben aanvaard. Het klinkt veeleer als een persoonlijk engagement dat Zacheüs op eigen initiatief aangaat. Hij verlangt dat zijn nieuwe vriend Jezus weet waartoe hun ontmoeting heeft geleid.

Zacheüs maakt zich los van zijn reputatie. Hij is niet bang meer voor het gemor en de verontwaardiging van de toehoorders. Hij verbergt zich niet langer in een vijgenboom. Hij gaat staan om Jezus en de omstanders toe te spreken. Als bevrijd man neemt hij verantwoordelijkheid voor zijn voorbije wangedrag. Niet op een goedkope of makkelijke wijze. Wel met dezelfde grootmoedigheid als hij net ervaren heeft in zijn samenzijn met Jezus.

De lezer krijgt de indruk dat Zacheüs haast heeft zijn om voornemen ten uitvoer te brengen. Deze aankondiging lijkt pas het eerste luik van een ruimere levenshervorming die Zacheüs zal doorvoeren.

Zacheüs verlangde Jezus te zien. Jezus zelf was actief op zoek naar wie verloren was. Ze hebben elkaar ontmoet. Zacheüs heeft zich laten vinden. Hij heeft toegelaten dat de overdaad van Gods genade naar hem toe kwam. Meer dan waarschijnlijk had hij in de verste verte niet kunnen vermoeden waartoe die ontmoeting hem zou leiden.

Zacheüs is bekeerd. Is hij iemand anders geworden? Ik denk het niet. Jezus heeft hem verlost van alles wat hem belette ‘zoon van Abraham’ te zijn, voluit mens. De ontmoeting met Jezus doet de tollenaar herboren worden tot wie hij ten diepste is. Hij heeft nu zijn werkelijke identiteit gevonden. Alles wijst erop dat Zacheüs van een eenzaam, ongelukkig man zal uitgroeien tot een gelukkig mens die kan leven met en voor anderen.

Is er iets in je leven waarin je verlangt naar verandering? Wat houdt je tegen?

Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschapv.4.18.10
Volg ons