Hoe vasten christenen? 

Vasten voor je religie, daarbij denk je misschien als eerste aan de islamitische Ramadan. Maar wist je dat ook christenen vastenperiodes hebben? In dit artikel leggen we uit hoe christelijk vasten werkt. Je leest wanneer christenen vasten, waarom ze dit doen en wat ze op die momenten weglaten uit hun leven. Ook komt aan bod waarom niet alle christenen ervoor kiezen om te vasten. Zo krijg je een compleet beeld van deze oude traditie. 

Vasten betekent dat je jezelf tijdelijk bewust iets ontzegt. Vaak gaat het om (een bepaald soort) eten, alcohol, of – in deze tijd – social media, maar het kan ook iets anders zijn. Je laat een poosje iets belangrijks weg uit je leven. Het doel is niet om jezelf te straffen of God over te halen iets voor je te doen, het gaat erom meer aandacht voor God te hebben. Het is een tijd om na te denken en bewust stil te staan bij je leven. 

Als christenen vasten, volgen ze oude sporen. Het gebruik heeft diepe wortels in het Oude Testament, in de tradities van Israël. Daar lees je bijvoorbeeld over de Grote Verzoendag. Op die dag moesten de Israëlieten zich onthouden van eten en mochten ze niet werken. Deze dag was bedoeld om verzoening te krijgen met God. Zo werden hun zonden vergeven en konden ze weer rein voor God staan. 

Christenen vasten om verschillende redenen. Voor al die redenen geldt: vasten draait om je relatie met God. Ten eerste is vasten een moment om stil te staan, een moment van rust. Je kijkt naar wat echt belangrijk is in je leven. Je vraagt je af of je leeft zoals God wil. Het brengt je bij de vraag of je iets in je leven moet veranderen om meer als Jezus te kunnen leven. Deze tijd van inkeer helpt je om eerlijk naar jezelf te kijken. 

Ten tweede help vasten om je aandacht op God te richten. Als je jezelf iets ontzegt, maak je ruimte in je leven. Normaal geeft eten of een andere gewoonte je troost of afleiding. Door deze dingen weg te laten, kun je je beter op God focussen. Je wordt je meer bewust van de geestelijke werkelijkheid om je heen. 

Ten derde is vasten vaak een voorbereiding op een groot christelijk feest, bijvoorbeeld Pasen. Deze periode helpt gelovigen om zich goed voor te bereiden op wat er komt. Het is een tijd waarin je je hart opent voor wat God wil zeggen.  

Christenen kunnen altijd vasten als onderdeel van hun persoonlijke geloof. Toch zijn er twee periodes waarin veel christenen traditiegetrouw vasten. 

De bekendste vastenperiode is de veertigdagentijd. Dit is de tijd voor Pasen. De periode begint op Aswoensdag. De naam ‘veertigdagentijd' is misschien verwarrend. Van Aswoensdag tot Eerste Paasdag zijn er namelijk 46 dagen, maar de zes zondagen tel je niet mee als vastendagen. De zondag is voor christenen een feestdag, dus dan wordt er niet gevast. 

De periode van advent was vroeger ook een vastentijd. Advent is de voorbereiding op Kerst. Tegenwoordig vasten nog maar weinig mensen tijdens deze weken, maar het kerstdiner was vroeger het moment waarop de vastentijd eindigde. Dan mochten mensen weer volop eten. 

Soms vasten christenen ook los van deze periodes, omdat ze zich intensief op God willen richten. Meestal houdt dat in dat ze een dag of een andere korte periode helemaal niets eten.  

Vasten betekent letterlijk 'onthouding'. Er zijn verschillende manieren om dit te doen. Vroeger vastten mensen vooral van vlees, suiker en alcohol tijdens de Veertigdagentijd. Dit waren vormen van lichamelijke onthouding. Je at deze dingen gewoon niet gedurende de vastenperiode. 

Tegenwoordig kiezen veel christenen voor iets anders. Ze vasten van moderne gewoonten die veel tijd kosten, denk aan social media of televisiekijken. Het idee is hetzelfde als vroeger. Je blijft weg van afleiding, zodat je meer tijd en energie hebt voor God. Deze vorm van modern vasten sluit beter aan bij het dagelijks leven van veel mensen. 

In de tijd van de Bijbel waren er ook strikte voedselvoorschriften. Deze regels gingen over wat je wel en niet mocht eten. Ze waren belangrijk voor de omgang met God. In het Nieuwe Testament staat ook een voorbeeld van onthouding. Christenen uit heidense volken moesten zich onthouden van vlees dat bij afgodendienst was gebruikt. Ook moesten ze zich onthouden van bloed. Dit waren specifieke regels voor die tijd. 

Dit is meestal een persoonlijke keuze. Bij vasten gaat het erom wat jij vrijwillig opgeeft om dichter bij God te komen. Er is geen vaste lijst met verboden voedsel die voor iedereen geldt. Als je in de veertigdagentijd vast, geldt de onthouding niet op zondag. Op die dag mag je weer gewoon eten wat je op de andere dagen hebt opgegeven. De zondag blijft immers een feestdag. 

Voor veel christenen staat vrijheid centraal in hun geloof. Daarom kiezen sommige christenen ervoor om niet te vasten van voedsel. Ze baseren dit op verschillende Bijbelse principes. 

Paulus schreef dat gelovigen bevrijd zijn van de Wet door wat Jezus heeft gedaan. Gelovigen komen bij God op basis van zijn genade, niet omdat ze regels over eten volgen. Gods redding is niet gebaseerd op rituelen of voorschriften. Ze is gebaseerd op geloof en het aannemen van het goede nieuws over Jezus. Voor deze christenen is vasten dus geen noodzakelijke voorwaarde voor een goed leven met God. 

Daarnaast legden Jezus en de profeten de nadruk op een zuiver hart en liefde. Zij vonden dat belangrijker dan uiterlijke regels. Het gaat niet om rituele reinheid, zoals het wassen van je handen voor het eten. Het gaat om wat er in je hart leeft en hoe je met anderen omgaat. 

De Bijbel wil mensen bevrijden, Christenen zijn geroepen om vrij te zijn. Deze vrijheid mag je niet gebruiken als excuus om te doen wat je wilt. Je gebruikt je vrijheid om anderen met liefde te dienen. In Galaten 5:13 staat dit duidelijk beschreven:  

Toch kan vasten een waardevolle oefening zijn. Het kan je helpen om dichter bij God te komen. Maar het is geen verplichte taak op een christelijke checklist. Het is een middel, geen doel op zich.