Wie had gedacht dat we in 2022 weer van een boerenoorlog zouden spreken? In een ver verleden was daar regelmatig sprake van, vaak omdat boeren als slaven werden behandeld door edelen, vorsten en stadsbewoners. Kan het nog goed komen tussen boer en natuur, tussen boer en burger? Kunnen de zaaier én de maaier nog tegelijk feestvieren, waar Jezus op zinspeelt in Johannes 4:36?
Moeten theologen en politici zich bezighouden met stikstof, biodiversiteit, landbouw en economie? Ik zou zeggen van wel. De problemen zijn te groot om ze aan technologen en technocraten over te laten. Ze raken ons allemaal en we zullen ook alle wijsheid bij elkaar moeten brengen voor antwoorden. Bovendien zit er onder de concrete problematiek een fundamentele vraag over de verhouding tussen de mens en de aarde. Dat is bij uitstek een levensbeschouwelijke vraag waar theologen over moeten nadenken en waar politici iets mee moeten.
Het is goed om na te denken over de verhouding tussen de mens en de aarde. Je laat in jouw brief mij als boer nadenken over het sabbatsjaar. Want, zeg je, we moeten het land de kans geven om te herstellen. Ik vraag me af of dáár het conflict zit dat boeren vandaag de dag ervaren. Mij lijkt het een afgeleid probleem. Het echte probleem is onze collectieve onwil om afhankelijk te leven en daadwerkelijk naar elkaar om te zien.
Ook na de zondeval belooft God het herstel van zijn goede schepping. Door alles heen – het volk Israël, de komst van Jezus, het begin van de kerk – blijft dat verhaal overeind. De schepping is goed geschapen en God schakelt de mens in om die goede schepping te bewerken en bewaren. Ook nu nog.
