Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap

Extra informatie

Filter op categorie

Het koninkrijk van God in de evangeliën

Marcus en Matteüs spreken over de snelle komst van het koninkrijk van God. Maar de uitspraken van Jezus over de komst van het koninkrijk van God roepen vroeg in de kerkgeschiedenis vragen op. Bij Lucas en Johannes is er al nauwelijks of geen aandacht meer voor het moment waarop het koninkrijk zal aanbreken.

Wat is het koninkrijk van God?

Het koninkrijk van God is een vertaling van het Griekse basileia tou theou. Het begrip wijst op de macht van God in het heden en de toekomst. Het koninkrijk van God speelt een belangrijke rol in het onderwijs van Jezus. Het begrip heeft duidelijke wortels in het Oude Testament.

Wie was Maria (moeder van Jezus) in de Bijbel?

Maria is de moeder van Jezus. Een engel vertelt haar dat zij een kind zal krijgen en dat hij Zoon van God genoemd zal worden. Maria is niet alleen aanwezig bij Jezus’ geboorte, maar ook bij zijn dood.

De sabbat in het Nieuwe Testament

De sabbat komt voor in de evangeliën, in Handelingen en in de brieven van Paulus. In de evangeliën discussieert Jezus met religieuze leiders over de sabbat. De discussies gaan over wat wel en niet is toegestaan op de sabbat. Verder blijkt dat er ook tussen joodse en niet-joodse navolgers van Jezus conflicten konden ontstaan over de geldigheid van het sabbatsgebod.

Drieluik met in het midden de kruisiging, op de linkervleugel Adam en Eva en op de rechtervleugel het offer van Abraham

Scenes uit het leven van Jezus

Wat is een kruis?

Een kruis was een martelwerktuig dat door de Romeinen gebruikt werd om de doodstraf te voltrekken. 

Wat is een hogepriester?

De hogepriester was het hoofd van de priesters. Het ambt van hogepriester was erfelijk, net als dat van de gewone priester.
De eerste hogepriester was Aäron, die gezalfd werd door Mozes.

Joden in de Bijbel

Het woord ‘jood’ wordt verschillend gebruikt. De naam ‘jood’ komt van Juda, een van de zonen van aartsvader Jakob. Het wordt gebruikt:

Zoon van God in het Nieuwe Testament

In het Oude Testament worden individuen (koningen en rechtvaardigen), en ook groepen (het volk van Israël) ‘ zoon van God’ genoemd. Maar voor de christelijke gemeente is er maar één zoon van God: Jezus is Gods unieke Zoon. Er is wel overeenkomst met het oudtestamentische idee: bij het zoonschap gaat het vooral om uitverkiezing, niet zozeer om verwekking (zoals in antieke mythen). 

De tempel van Herodes (Derde tempel)

De tempel van Jeruzalem, die in 586 voor Christus verwoest en later onder leiding van Ezra weer herbouwd was, werd door Herodes de Grote vanaf 20 voor Christus grondig gerenoveerd en uitgebreid. Het resultaat was een indrukweekend bouwwerk, dat veel joodse en ook niet-joodse bezoekers aantrok.In 70 na Christus, maar zes jaar nadat de werkzaamheden voltooid waren, maakten de Romeinen de tempel met de grond gelijk.

Begraven in de Bijbel

In de tijd van de Bijbel werden de doden in principe begraven. Onbegraven blijven of gecremeerd worden werd gezien als een zware straf.

Wat is een rotsgraf?

In Israël werden mensen in rotsgraven begraven vanaf de eerste tempelperiode (ongeveer de achtste eeuw voor Christus tot 586 voor Christus) tot het einde van de tweede tempelperiode (eerste eeuw voor Christus en 70 na Christus).

Het Romeinse leger

In de tijd van het Nieuwe Testament hadden de Israëlieten geen eigen leger meer, omdat de Romeinen de baas waren. Het Romeinse leger was strak georganiseerd en verdeeld in verschillende eenheden. 

Het Romeins leger

Gebaseerd op materiaal uit de Bible Lands As Classroom DVD Series
© United Bible Societies, 2004.

Wat betekent de messias?

Messias is afgeleid van het Hebreeuwse woord masjiach. Het betekent gezalfde, en het wordt in het Nederlands weergegeven als ‘messias’. De Griekse weergave van 'messias' is christos, in het Nederlands bekend als Christus. In het Nieuwe Testament krijgt Jezus deze titel. In de vroegchristelijke gemeentes werd Christus ook als eigennaam van Jezus gebruikt, en dat gebeurt nog steeds.

De lijfstraf in de Bijbel

Er werden in de Bijbel ook lijfstraffen opgelegd. Een mogelijke straf was het toedienen van stokslagen. Als iemand stokslagen kreeg, mochten dat er volgens Deuteronomium 25:1-3 maximaal veertig zijn.
Volgens de Romeinse wetten mochten Romeinse burgers niet gegeseld worden zonder proces. Hier beroept Paulus zich bijvoorbeeld ook op in Handelingen 16:37.

Jeruzalem: tempel van Herodes

Wat is het Sanhedrin?

Het Sanhedrin was het hoogste bestuurs- en rechtscollege dat Joodse aangelegenheden behandelde. Er bestonden meerdere sanhedrins, maar het bekendste was het grote Sanhedrin. Dat Sanhedrin speelt ook een rol in het Nieuwe Testament. Het staat ook wel bekend als de hoge raad. 

De graflegging

De Graflegging over een schets van een beul

Doornenkroning-Dolendo

Wat is een prefect?

Een prefect was de Romeinse gouverneur van een provincie. De functie is gelijk aan de procurator. Oorspronkelijk had de prefect meer een militaire taak, terwijl de procurator meer een financiële taak had.

Wat is kruisigen?

Jezus werd gekruisigd door de Romeinen. Kruisigen was een straf die vaker door de Romeinen gebruikt werd.

Wat is mirre?

Mirre is een zalfolie, gemaakt uit de hars van een altijdgroene boom. 

Een tekstkritisch probleem: Marcus 15:28

In de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) staat Marcus 15:28 in een voetnoot bij de tekst vermeld. In de Statenvertaling (SV) en de Herziene Statenvertaling (HSV) staat dit vers gewoon in de tekst: ‘En het Schriftwoord is in vervulling gegaan dat zegt: En Hij is onder de misdadigers gerekend.’ Waarschijnlijk gaat het om een latere toevoeging aan de Griekse tekst van Marcus. In de oudste handschriften met de tekst van Marcus komen we dit vers niet tegen.
Het gaat om een verwijzing naar Jesaja 53:12. We vinden ditzelfde citaat ook in Lucas 22:37. Daar hoort het wél bij de oorspronkelijke Griekse tekst. In de NBV lees je daar: ‘Want ik zeg jullie: wat geschreven staat, moet in mij tot vervulling komen, namelijk: “Hij werd gerekend tot de wettelozen.” Inderdaad, nu wordt voltrokken wat over mij gezegd is.’ In Lucas is het Jezus zelf die Jesaja 53:12 aanhaalt; hij doet dat vlak voordat hij wordt gevangengenomen.

Gewoonten rond de begrafenis

Er bestonden in Israël verschillende gewoonten rond een begrafenis, die niet veel verschillen van de gebruiken van omringende volken.

Wie was Elia in de Bijbel?

Elia was een profeet in het noordelijke koninkrijk Israël in de tijd van koning Achab en zijn zoon Achazja. Elia wilde dat de mensen de God van Israël vereerden, en niet Baäl, de god van de vruchtbaarheid.

De vrijheidsstraf in de Bijbel

De gevangenis als plaats om mensen op te sluiten in geval van een vrijheidsstraf had een ondergeschikte rol in de tijd van de Bijbel. De gevangenis was meestal plek waar mensen tijdelijk opgesloten werden tot het moment dat ze hun vonnis hoorden.
In de tijd van Mozes kon verstoting uit het volk ook als straf opgelegd worden. De veroordeelde werd dan weggejaagd uit de gemeenschap.

Moord in de Bijbel

Moord was een ernstig misdrijf, zowel volgens de wetten van het Oude Testament, als in het Nieuwe Testament. Het verbod op moord is één van de tien geboden.

De koning in het Nieuwe Testament

De Israëlieten hadden in de tijd van het Nieuwe Testament geen eigen koning meer. Ze werden geregeerd door Herodes de Grote en zijn nakomelingen, die aangesteld waren door de Romeinen.

De graflegging-Kruseman

Gebedsnoot met de kruisdraging en de kruisiging binnenin

Gemaakt voor Evert Janszoon van Bleiswijk (1460-1531) uit Delft. Aangekocht in 1981 uit de nalatenschap van de auteur Marcellus Emants.

De Calvarieberg

De Heilige Grafkerk

Heilige Grafkerk, Jeruzalem, volgens de traditie is dit de plek van de kruisiging van Jezus.

Calvarieberg

Christus met het kruis

Christus voor Pilatus

Christus wordt aan het volk getoond

VIIIe staat, gesigneerd en gedateerd boven rechts: Rembrandt f 1655

De drie kruisen

Eerste staat.

De kruisiging

De Kruisiging-di Pietro Gerini

Doornenkroning

Gesigneerd in de rechterbovenhoek: Baburen f. Van dit schilderij is een tweede versie bekend, die wat de figuren van Christus en de twee beulen betreft nagenoeg identiek is maar waarvan de compositie minder compact is (Kansas City, the Nelson Atkins Museum of Art, olieverf op doek, 130,5 x 171 cm).

Geseling

Het kalme, fijne gezicht van Christus vormt een groot contrast met de karikaturale koppen die gegeven zijn aan de mannen die hem aan het geselen zijn. Door deze expressieve koppen werd dit beeld wel in verband gebracht met Jeroen Bosch, maar de eenvoudige plooival en aankleding maken het waarschijnlijker dat deze geseling van een vroeger datum is. Jeroen Bosch was niet de enige die dergelijke boeventronies uitbeeldde.

Het gezicht van Christus

Jesus perante Pilatos

Julius Schnorr von Carolsfeld (1794–1872): Jezus voor Pontius Pilatus.

Kruisdraging-Rubens

Kruisiging met Maria, Johannes, Maria Magdalena en een schenker

Maria Magdalena

Marktplein, met op de achtergrond de geseling, Ecce Homo en de kruisdraging

Simon van Cyrene wordt gedwongen Christus’ kruis te helpen dragen

Gemonogrammeerd linksonder: WA (ineen)

Wie was Pilatus?

Pontius Pilatus was de Romeinse provinciebestuurder van Judea vanaf het jaar 26 of 27 tot 37 na Christus. Volgens de evangeliën veroordeelde hij Jezus tot de kruisdood.

Wie was Barabbas in de Bijbel?

Barabbas is de gevangene die door Pilatus vrijgelaten werd in plaats van Jezus.

Jezus sterft aan het kruis

Julius Schnorr von Carolsfeld (1794–1872): Jezus sterft aan het kruis.

Wie was Maria van Magdala in de Bijbel?

Maria van Magdala is een belangrijke volgeling van Jezus. Zij is de eerste en belangrijkste getuige van het lege graf van Jezus en zijn opstanding uit de dood.

Wie was Josef van Arimatea in de Bijbel?

Josef van Arimatea is de man die Pilatus om Jezus’ lichaam vraagt nadat Jezus gekruisigd is. Hij haalt Jezus van het kruis en wikkelt hem in linnen. Daarna begraaft hij hem in zijn eigen graf, dat in een rots uitgehouwen is (Matteüs 27:57-60; Marcus 15:42-46; Lucas 23:50-53; Johannes 19:38-40).

Begraven in het Nieuwe Testament

Sluitsteen graf

Deze foto is gemaakt in Jeruzalem, Israël.

Romeinse soldaat

Afbeelding van een Romeinse soldaat, uit de tijd van het Nieuwe Testament.

Wat is een mantel?

Een mantel of bovenkleed werd over de tuniek heen gedragen. Zowel mannen als vrouwen droegen een bovenkleed.
De mantel was meestal gemaakt van zwaardere stof dan de tuniek. Hij werd om het middel bijeengehouden met een gordel van stof of leer.
Mensen droegen niet altijd een mantel. Bij lichamelijk werk was het makkelijker om alleen een tuniek te dragen.

Wat zijn schriftgeleerden?

Schriftgeleerden hadden veel invloed op de religieuze en cultische literatuur in de tijd van het Nieuwe Testament. Ze waren verbonden aan de tempel, en kopieerden de heilige boeken. Ze waren vertegenwoordigd in het Sanhedrin.
Schriftgeleerden hadden ook buiten de tempel een religieuze taak als leraren van het volk. Lucas noemt de schriftgeleerden ook wel wetgeleerden.

Wat is linnen?

Linnen wordt in de bijbel vooral genoemd als materiaal voor priesterkleding en kleding van rijke en aanzienlijke mensen, zoals bijvoorbeeld Jozef aan het Egyptische hof (Genesis 41:42). Ook werd linnen gebruikt in de tabernakel en in de tempel. Volgens de evangeliën gebruikte Jozef van Arimatea linnen om het lichaam van Jezus in te wikkelen.