Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap

Extra informatie

Filter op categorie

Het koninkrijk van God in de evangeliën

Marcus en Matteüs spreken over de snelle komst van het koninkrijk van God. Maar de uitspraken van Jezus over de komst van het koninkrijk van God roepen vroeg in de kerkgeschiedenis vragen op. Bij Lucas en Johannes is er al nauwelijks of geen aandacht meer voor het moment waarop het koninkrijk zal aanbreken.

Wat betekent het woord evangelie?

Het woord evangelie is afgeleid van het Griekse woord euangelion, dat ‘goede boodschap’ betekent. Het werkwoord dat hierbij hoort (euangelizomai), ‘een goede boodschap brengen’, komt voor in de Septuaginta, onder andere in Jesaja 52:7:

Wat is een albast?

Albast is een geelachtig witte, half doorschijnende steensoort. Van dit materiaal werden in de oudheid flesjes gemaakt voor parfum en zalf.

Wat is een gebed?

Bidden is een bijzondere manier van spreken tot God. Wie bidt, kan God eren, hem danken of hem om een gunst vragen, maar ook klagen of boete doen.

Wat is nardusplant?

Nardus is een aangenaam geurende olie of zalf, gewonnen uit de wortels van een plant die tot de familie van de valeriaan behoort. 
Nardus was erg kostbaar en werd onder andere gebruikt bij de voorbereidingen voor een begrafenis (Marcus 14:3).

Wat is het koninkrijk van God?

Het koninkrijk van God is een vertaling van het Griekse basileia tou theou. Het begrip wijst op de macht van God in het heden en de toekomst. Het koninkrijk van God speelt een belangrijke rol in het onderwijs van Jezus. Het begrip heeft duidelijke wortels in het Oude Testament.

Wie was Jakobus (zoon van Zebedeüs) in de Bijbel?

Jakobus is een zoon van Zebedeüs en Salome, en een broer van Johannes. Hij is een van de twaalf leerlingen van Jezus. Binnen die groep leerlingen hebben hij en zijn broer een bijzondere plaats: ze zijn vaak bij Jezus op de belangrijkste momenten in zijn leven.

Leerling bij Marcus

Marcus beschrijft de leerlingen vooral als verwonderd en niet-begrijpend. Hij neemt de lezer van zijn evangelie mee op de weg die de leerlingen met Jezus gaan, waarbij ze zich afvragen:

Scenes uit het leven van Jezus

Wat betekent ‘Mensenzoon’?

In de evangeliën spreekt Jezus geregeld over zichzelf als ‘de Mensenzoon’.

Wat is een hogepriester?

De hogepriester was het hoofd van de priesters. Het ambt van hogepriester was erfelijk, net als dat van de gewone priester.
De eerste hogepriester was Aäron, die gezalfd werd door Mozes.

De tempel van Herodes (Derde tempel)

De tempel van Jeruzalem, die in 586 voor Christus verwoest en later onder leiding van Ezra weer herbouwd was, werd door Herodes de Grote vanaf 20 voor Christus grondig gerenoveerd en uitgebreid. Het resultaat was een indrukweekend bouwwerk, dat veel joodse en ook niet-joodse bezoekers aantrok.In 70 na Christus, maar zes jaar nadat de werkzaamheden voltooid waren, maakten de Romeinen de tempel met de grond gelijk.

Wie was Petrus in de Bijbel?

Simon Petrus is een van de twaalf leerlingen van Jezus. Hij heeft een sterke band met Jezus, ondanks zijn impulsieve karakter en zijn verloochening wanneer Jezus gevangengenomen wordt. Later wordt Petrus een belangrijke leider in de vroege kerk.

Wie was Johannes Zebedeüs?

Johannes is een zoon van Zebedeüs en Salome en een broer van Jakobus. Hij is een van de twaalf leerlingen van Jezus. Binnen die groep leerlingen hebben hij en zijn broer een bijzondere plaats: ze zijn vaak bij Jezus op de belangrijkste momenten in zijn leven.

God als vader

Het beeld van God als vader is belangrijk in veel delen van de Bijbel. Maar het beeld wordt op verschillende manieren gebruikt. God wordt gezien als vader van:

Wat zijn leerlingen in de Bijbel?

In de joodse traditie zijn leerlingen (in het Grieks: mathêtês) noodzakelijk voor het doorgeven en de uitleg van de Tora. De joodse geleerden hadden scholen met leerlingen, en Johannes de Doper ook (zie bijvoorbeeld Lucas 5:33). Het is dan ook niet vreemd dat Jezus in de evangeliën zijn openbare optreden begint met het aantrekken van leerlingen (Marcus 1:16-20).

Wat betekent ‘amen’?

Amen is een Hebreeuws woord met de betekenis van ‘zeker’, ‘werkelijk’, en is afkomstig van het werkwoord ʾaman, dat ‘waar zijn’, ‘betrouwbaar zijn’ betekent. Amen wordt in de Bijbel gebruikt als een uitroep: na een gebed, eed of lofprijzing zeggen de toehoorders hardop ‘amen’ om te bevestigen dat ze ermee instemmen.

Geld in het Nieuwe Testament

In de tijd van het Nieuwe Testament werd er vooral betaald met Griekse of Romeinse munten. Ruilhandel kwam alleen op kleine, lokale schaal voor.

Wat is zalven?

Bij zalven wordt er olie uitgegoten over iemands hoofd of voeten. Of er worden lichaamsdelen met olie ingesmeerd.
Olie wordt in de Bijbel gebruikt bij het wassen van het lichaam, als parfum voor vrouwen en mannen, maar ook vaak met een godsdienstige of rituele betekenis.

Wat is zuurdesem?

Zuurdesem is oud (verzuurd) deeg dat gebruikt werd om nieuw deeg te laten rijzen. 

Bloed in de Bijbel

Bloed wordt in het Oude Testament verbonden met de levenskracht van mensen en dieren. Daarom is het voor Israëlieten verboden om bloed, of vlees waar nog bloed in zit, te consumeren. Tegelijk speelt bloed, als belichaming van het leven, een belangrijke rol bij (reinigings)rituelen.

Leider in het Nieuwe Testament: rabbi

Rabbi (of rabboeni) is een Hebreeuws woord dat ‘(mijn) meester’ of ‘(mijn) heer’ betekent. De Bijbel in Gewone Taal vertaalt dit woord met 'meester'. In het Nieuwe Testament is het de aanspreektitel voor joodse leraren en schriftgeleerden. Ook Jezus wordt wel zo aangesproken in de evangeliën. Het is dan niet altijd duidelijk of met dit woord ‘heer’ of ‘leraar’ bedoeld wordt.

Wat betekent de messias?

Messias is afgeleid van het Hebreeuwse woord masjiach. Het betekent gezalfde, en het wordt in het Nederlands weergegeven als ‘messias’. De Griekse weergave van 'messias' is christos, in het Nederlands bekend als Christus. In het Nieuwe Testament krijgt Jezus deze titel. In de vroegchristelijke gemeentes werd Christus ook als eigennaam van Jezus gebruikt, en dat gebeurt nog steeds.

Olijfberg en Getsemane in de Bijbel

De Olijfberg is een berg aan de oostkant van Jeruzalem. De berg is ongeveer 820 meter hoog en de middelste top van een korte bergketen. De Olijfberg ligt dicht bij de stad, tegenover de tempel. Tussen de Olijfberg en de stad ligt het Kidrondal. De Olijfberg heeft zijn naam te danken aan zijn vruchtbare grond, die zeer geschikt is voor het verbouwen van olijven. Op de Olijfberg stonden dan ook veel olijfbomen. Aan de oostkant van de Olijfberg lagen in de tijd van Jezus de dorpjes Betfage en Betanië (Marcus 11:1).

Jeruzalem: tempel van Herodes

Het laatste avondmaal-Dolendo

Het laatste avondmaal-Meester van de Amsterdamse Dood van Maria

Wat zijn huidziektes die onrein maken?

'Huidziekte die onrein maakt' is een verzamelterm voor allerlei huidziektes en eczeemachtige aandoeningen. Eenzelfde soort uitslag kan voorkomen bij objecten.

Wat is het Sanhedrin?

Het Sanhedrin was het hoogste bestuurs- en rechtscollege dat Joodse aangelegenheden behandelde. Er bestonden meerdere sanhedrins, maar het bekendste was het grote Sanhedrin. Dat Sanhedrin speelt ook een rol in het Nieuwe Testament. Het staat ook wel bekend als de hoge raad. 

Zegen in het Nieuwe Testament

In het Oude Testament heeft zegenen de betekenis van het uitspreken van iets goeds over iemand. In het Nieuwe Testament verschuift de betekenis: de zegen is hier een uitspraak van dankzegging of heiliging.

33 Het kruis en het graf/ Jezus moet sterven

Aantekeningen en Preekinspiratie bij Marcus 14:32-41

Wil je je meer verdiepen in waar het in Marcus 14:32-41 om gaat? Wil je bijvoorbeeld weten hoe dit gebed in Getsemane verbonden is met het Onze Vader?

Wat is de gebedshouding volgens de Bijbel?

In het Oude Testament vinden we geen vaste gebedshouding, net zomin als in het Nieuwe Testament. Men bidt bijvoorbeeld:

Wat betekent het woord Abba?

Abba is een Aramees woord dat ‘vader’ betekent. Het is een aanspreekvorm van de vader in een gezin. Voor christenen is ‘Abba’ ook een aanspreekvorm voor God.

Wat is een knuppel?

Een knuppel of strijdhamer was een handwapen dat door voetsoldaten gebruikt werd. Het bestond uit een korte houten stok waaraan een zware kop van steen of metaal was vastgemaakt. Het handvat liep vaak breder uit of was gebogen. Dit zorgde ervoor dat de gebruiker een betere grip had.

Gewoonten rond de begrafenis

Er bestonden in Israël verschillende gewoonten rond een begrafenis, die niet veel verschillen van de gebruiken van omringende volken.

Welke profeten zijn er in het Nieuwe Testament?

In het vroege christendom was een profeet iemand die een boodschap ontving van God, Jezus of de heilige Geest, en die deze boodschap doorgaf aan anderen.

herders

Wat is de functie van het zwaard?

Elke soldaat in de oudheid had, behalve andere wapens, een zwaard. Dat zwaard was gemaakt van brons, en in later tijden van ijzer.

Getuigen in de Bijbel

Bij een rechtszaak waren getuigen onmisbaar. Alleen als er voldoende getuigen waren, kon iemand veroordeeld worden.

Christus in de hof van Getsemane

De Calvarieberg

De gevangenneming

Linkerdeel van Foliant 312 verso, het rechtergedeelte (hier niet zichtbaar) laat het Verraad van Judas zien. De voorstelling stamt uit 'Dat boeck vanden leven ons lief heeren Ihesu Christi' gedrukt door Claes Leeu in 1488 in Antwerpen. De houtsnedes in dit exemplaar zijn met de hand ingekleurd.

De Heilige Grafkerk

Heilige Grafkerk, Jeruzalem, volgens de traditie is dit de plek van de kruisiging van Jezus.

Gevangenneming

Christus wordt gegrepen door drie soldaten. Links achteraan staat Judas met een geldbuidel op zijn rug; hij lijkt op het punt te staan Christus te kussen. Op de voorgrond grijpt Petrus de op de grond gevallen Malchus bij de kraag en haalt uit met zijn - nu verdwenen - zwaard om hem het oor af te houwen. Het reliëf is een fragment van een passie-retabel.

Gevangenneming-Dolendo

Het Laatste Avondmaal

De voorstelling stamt uit 'Dat boeck vanden leven ons lief heeren Ihesu Christi' gedrukt door Claes Leeu in 1488 in Antwerpen. De houtsnedes in dit exemplaar zijn met de hand ingekleurd.

Het laatste avondmaal-de Lairesse

Het laatste avondmaal-van den Eeckhout

Het verraad van Judas

Foliant 312 verso, op de linkerzijde van de afbeelding (hier niet zichtbaar) is de gevangenneming afgebeeld. De voorstelling stamt uit 'Dat boeck vanden leven ons lief heeren Ihesu Christi', gedrukt door Claes Leeu in 1488 in Antwerpen. De houtsnedes in dit exemplaar zijn met de hand ingekleurd.

Huisaltaarstuk Laatste Avondmaal

In Getsemane

De voorstelling stamt uit 'Dat boeck vanden leven ons lief heeren Ihesu Christi' gedrukt door Claes Leeu in 1488 in Antwerpen. De houtsnedes in dit exemplaar zijn met de hand ingekleurd.

Jezus voor de hogepriester; de verloochening door Petrus

De voorstelling stamt uit 'Dat boeck vanden leven ons lief heeren Ihesu Christi' gedrukt door Claes Leeu in 1488 in Antwerpen. De houtsnedes in dit exemplaar zijn met de hand ingekleurd.

Maria Magdalena-van Scorel

Aanliggende mannen

Afbeelding van aanliggende mannen bij een maaltijd.

Wie was Judas Iskariot in de Bijbel?

Judas Iskariot is een van de twaalf leerlingen van Jezus. Hij levert Jezus uit aan de Joodse leiders.

Het avondmaal in de Bijbel

Het avondmaal is in de vroege kerk een liturgische maaltijd die gebaseerd is op Jezus’ laatste maaltijd met de twaalf leerlingen op de avond voor zijn dood. In de Bijbel wordt met verschillende woorden gewezen op het avondmaal:

Opstanding van Jezus

Voor de vroege kerk is de opstanding van Jezus een van de meest belangrijke onderwerpen. In het Nieuwe Testament komt het dan ook veel terug in de geschriften. Jezus is verworpen door een belangrijk deel van zijn Joodse volksgenoten en gekruisigd door de Romeinen. Maar door de opstanding maakt God duidelijk dat Jezus helemaal bij hem hoort.
In de geschriften van het Nieuwe Testament wordt overal gesproken over de opstanding van Jezus, maar op verschillende manieren. Hoe jonger de geschriften zijn, hoe concreter de opstanding van Jezus beschreven wordt.

De rouwrituelen

Wat zijn schriftgeleerden?

Schriftgeleerden hadden veel invloed op de religieuze en cultische literatuur in de tijd van het Nieuwe Testament. Ze waren verbonden aan de tempel, en kopieerden de heilige boeken. Ze waren vertegenwoordigd in het Sanhedrin.
Schriftgeleerden hadden ook buiten de tempel een religieuze taak als leraren van het volk. Lucas noemt de schriftgeleerden ook wel wetgeleerden.

Wat is linnen?

Linnen wordt in de bijbel vooral genoemd als materiaal voor priesterkleding en kleding van rijke en aanzienlijke mensen, zoals bijvoorbeeld Jozef aan het Egyptische hof (Genesis 41:42). Ook werd linnen gebruikt in de tabernakel en in de tempel. Volgens de evangeliën gebruikte Jozef van Arimatea linnen om het lichaam van Jezus in te wikkelen.