Exodus 3

‘Ik ben JHWH, uw God, die u uit Egypte, uit de slavernij, heeft bevrijd.’ Zo beginnen in Exodus 20:1 de tien woorden. Vele tientallen keren wordt God in de Bijbel getypeerd als degene die Israël redde uit Egypte. Het is hét markerende punt van Israëls geschiedenis. Geregeld wordt Egypte dan aangeduid als bêt ʿăbādîm, ‘het slavenhuis’. De bevrijding uit slavernij is fundamenteel voor Israëls identiteit. Toch wordt er in de boeken van het Oude Testament geen radicaal einde gemaakt aan slavernij. Even verderop in Exodus 20 spreekt het sabbatsgebod over ‘uw slaven en slavinnen’ (vers 10, zie ook vers 17) alsof dat de normaalste zaak van de wereld is. Volgens de Britse rabbijn Jonathan Sacks staat de Thora weliswaar slavernij toe, maar bereidt ze tegelijkertijd de weg voor de uiteindelijke afschaffing ervan. Klopt dat, of stel je zo de Bijbel iets mooier voor dan die werkelijk is?

Een ‘oudste’ is in de Bijbel een algemene aanduiding voor een leider van een clan. Meestal stonden de oudsten naast een leider van het volk, zoals Mozes of de koning. 

Met ‘de Amorieten’ worden een aantal Semitische bevolkingsgroepen in het Oude Nabije Oosten bedoeld. Ze leven oorspronkelijk in dorpen en steden in het noordelijke stroomgebied van de Eufraat, tot waar Syrië grenst aan de Middellandse Zee. De bekendste Amoritische koning is Hammurabi (rond 1700 voor Christus).

In het Oude Testament komen verschillende groepen hemelse wezens voor die later ‘engelen’ werden genoemd: